NEDEN KÖPEĞİMİ EĞİTEMİYORUM?

Etrafınız eğitim yerlerinde veya evde eğitmen tarafında eğitilmiş veya video ve kitaplardan öğrenilerek sahipleri tarafından eğitilmeye çalışılmış fakat tam anlamıyla başarılamamış köpeklerle doludur.  Parklarda rastladığınız ve sahibi tarafından eğitime gönderildiği veya evde eğitmenle çalışıldığı söylenen köpeklerin eğitimle bir alakasının olmadıklarını görüyoruz.

Köpek eğitimi bu kadar zormudur da köpekler bu işi meslek edinmiş kişilere eğittirildiklerinde de istenilen sonuç alınamamakdadır?  Köpek eğitimi herkes tarafından uygulanabilir olmasına rağmen bazı hususlara dikkat edilmemesi ve şartların yerine getirilmemesinden dolayı genelde başarısızlığa uğramakdadır.

Ülkemizde ilkokuldan sonraki eğitimde uygulanan millî eğitim yabancı dil müfredatı ile öğrenciler rahatlıkla eğitimini aldıkları yabancı dili okuyup yazabilmeli ve konuşabilmelidirler. Fakat lise mezunu öğrencilerin büyük bir bölümü derslerinden geçer not alıp mezun oldukları halde bunu başaramazlar. Hatta millî eğitim müfredatından değişik çeşitli öğretim metotlarının uygulandığı yabancı dil kurslarına devam etmiş ve sonucunda hala eğitimini aldıkları yabancı dili okuyamayan ve konuşamayan insanlara da etrafımızda sık rastlarız. Yabancı dil kursları yabancı dilleri çok iyi öğrettiklerini iddia etseler de çoğu kimse öğrenememekdedir. Bütün bunların yanında hiç kurslara gitmeyen, kendi kendine eğitim setleriyle çalışıp dil öğreneler de bulunmakdadır.  Buradan anlaşılması gereken yabancı dil eğitim yöntemlerinin etkili olmasından ziyade bireyin kendi öğrenme ve çalışma isteğidir. Köpek eğitimini öğrenmek ve köpekleri eğitmek isteyenler için de aynı durum söz konusudur. Bireyin kendi öğrenme ve çalışma isteği olmadıkdan sonra köpek eğitiminde de istenilen başarıya ulaşılamaz.

Köpek sahiplerinin köpeklerinin eğitimi için çeşitli seçenekleri vardır. Köpeğini eğitim yapılan bir yere gönderebilir, köpeğin bulunduğu yere bir eğitimci çağırabilir, video ve kitaplardan okuyarak köpeğini eğitmeye çalışabilir. Genelde bütün bu seçenekler köpek sahibinin istek ve çalışması olmadığı zaman başarısızlığa uğramaktadır. Köpek sahibi mutlaka köpeğe nasıl davranılacağını ve nasıl eğitileceğini bilmelidir ki eğitimi yaşam boyu devam ettirebilsin. Aksi halde hangi eğitimli köpeği alırsa alsın köpek zamanla eski eğitimsiz halini almaya başlayacakdır.

Köpek eğitiminin video ve kitaplardan öğrenilmesi;

Köpek eğitimi ve bakımı hakkında yabancı kaynaklardan binlerce kitaba ulaşmanız mümkündür. Video sayısı çok daha az olsa da çeşitli videolar bulmanız mümkün. Bu konuda Türkçe yayın ise hemen hemen hiç yoktur. Kitap ve videolardan faydalanacakların dolayısı ile yabancı dil bilgisine sahip olmaları gerekmekdedir.

Köpek eğitim kitap ve videoları içinden seçilecek her kitap ve video köpek sahibine doğru bilgi vermez.  Yanlış seçilecek bir kitap veya video ile köpek eğitmeye kalkışmak sonucu daha da kötü hale getirebilir veya hiçbir işe yaramayabilir. Bazı videolar aldatıcı da olabilir. Uygulamalar videoda gösterilen köpek üzerinde o kadar iyi çalışır ki  izleyenler uygulanan yöntemi kendi köpeklerine uyguladıkları anda aynı videoda olduğu gibi sonuç alacaklarını zannederler. Videoda uygulamayı yapan eğitmen aynı uygulamayı her köpekde yapabiliyormudur? sorusunun cevabı bilinmez. Size videoda anlatılan yöntem sakıncalı olabilir, her köpekde aynı sonuç alınmayabilinir ama video hazırlanırken hangi köpekde sonuç alınmışsa o köpek videoya konmuş olabilir. Örneğin internetde video ve kitapları satılan aynı zamanda National geographic TV kanalında programları gösterilen Cesar Millan klasik yöntemlerle eğitim yapan, yöntemleri pozitif eğitimciler ve hayvan davranış bilimcileri tarafından onaylanmayan bir eğitimcidir. Cesar Millan’ın videolarında saldırgan bir köpeğin boğma veya dikenli tasma takılarak 30-45 dakika içerisinde hatta daha az sürede sakinleştiği ve bunu seyreden sahibinin de şaşkınlığı gösterilir. Ayrıca Cesar devamlı alfa teorisinden, sürü lideri olmakdan bahseder. Günümüzde hayvan davranışları ile ilgili yurtdışındaki üniversitelerde açılmış bölümler vardır. . (http://www.pozitifkopek.com/okullar.html linkinde bu kuruluşlardan bazıları verilmişdir.) Bu tür akademik eğitim veren kurumlar artık alfa teorisini ve insanın köpek için sürü lideri olabileceği anlayışını desteklememekdedirler. Cesar’ın yaptığı diğer hata korkuları olan bir köpeği korkusu ile birden bire yüzleştirmekdir. Buna taşırma terpisi denilir ve korkuları olan insan olsun, hayvan olsun artık taşırma terapisi ile  rehabilite edilmeye çalışılmamakda onun yerine sistematik duyarsızlaştırma kullanılmaktadır. Örnek verilen Cesar Millan gibi bazı eğitmelerin de yukarıdaki kuruluşlar tarafından onaylanmayan yayınlarıına ulaşmak mümkündür. Bu tür videolarda gösterilen köpeklerin sonraki yaşamınıda görme olanağınız yoktur. Acaba videoda gösterilen ve 45 dakikada düzelen bu köpekler öğrendikleri bu davranışlarını yaşamlarının geri kalan kısmında sürdürmüşlermidir? Kitap ve videolardan faydalanarak köpeğini eğitmek isteyenler uygunsuz olan bu yayınları ayıklayabilmelidirler. Bu konuda en güvenilir kaynaklar yukarıdaki linkde isimleri verilen ve benzeri olan kuruluşlardır.

Köpek eğitimi için kitap ve videolardan yararlanmak için çok iyi okunup, seyredilip anlaşılması gerekmekdedir. Bazı kişiler ellerine aldıkları kitapdan sadece başlıklara bakıp o an için kendilerine lazım olan konuyu bulmaya çalışarak okurlar. Halbuki bu kitapların tamamı iyice anlayarak okunmalıdır. Önemsiz gibi görülen bazı noktalar atlandığı zaman yapılan iş yarım kalmakdadır. Köpek eğitimi kitap ve videolardan öğrenilmeye çalışıldığında ve köpek sahibi tarafından da köpeği üzerinde uygulandığı zaman bazı hatalar yapılabilmekdedir. Kitap ve videoların bu hataları görüp köpek sahibine söyleme olanağı olmadığı için yanlışın köpek sahibi tarafından fark edilip düzletilmesi gerekmekdedir. Bu da herkes tarafından başarılamayabilinir.

Köpeğin eğitim yerine gönderilerek eğitim aldırılması;
Ülkemizde çok rağbet görmekdedir. İnsanlar köpeklerin bir eğitim merkezinde çok iyi eğitileceğine ve eğitimli bir köpekleri olacağına inanmakdadırlar. Büyük bölümlü köpeklerini eğitim yerinden aldıkdan belli bir süre sonra veya hemen hayal kırıklığına uğrarlar. Çünkü kendi köpekleri eğitim yerinde gösterilen eğitimli köpeklere benzememekdedir. Bu yerler köpekleri altı aylık olmadan eğitime kabul etmezler. Altı aylık olana kadar sahibi ile yaşayan köpek eğitim için evinden ayrılır ve diğer köpeklerin ve yabancı insanların olduğu, evinede hiç benzemeyen bir yere götürülür. Bu yer onun için öncelikle büyük bir stres kaynağıdır. Köpeğinizi eğitime altı aylıkken getirin dediklerine göre muhtemelen negatif pekiştirme ile eğitim yapılacakdır. (pozitif pekiştirme ile eğitim yapmak için altı ay beklenmez.) Bu eğitim sistemi stres içinde olan köpeğe ilave stres getirir. Bu durumu bazı köpekler kaldırır, bazıları kaldıramaz. Köpek burada eğitilebilse dahi köpek sahibi  eğitimi bilmez, çünkü hiç köpek eğitmemişdir. Zaten eğitebilse buraya köpeğini getirmeyecekdir. Dolayısıyla köpek eğitimini bilmeyen köpek sahibi köpeğinin eğitmini evde devam etttiremez. Köpeğin eğitimi süresince öğrendikleri hayatı boyunca pekiştirilmezse köpek eski eğitimsiz haline geri döner. Tabi bu demek değildir ki köpek hergün ilk eğitimine başladığı şekilde devam edecek. Pekiştirmelere köpeğin hayatındaki günlük davranışlarına yayarak devam edilir. Örneğin köpeğe oturmayı öğretirken verilen ödül yerine yemeğini vermeden oturtmak ve zaten verilecek olan yiyeceğini ödül olarak kullanmak veya dışarı çıkarken oturtmak ve dışarı çıkmasını oturması karşılığında ödül olarak kullanmak gibi. Bunların nasıl yapılacağını, köpeğin yaşamında neleri ödül olarak kullanacağınızı, köpeği eğiten yerin size öğretmesi ve uygulamalarını göstermesi gerekmekdedir.

İnsanların köpeklerine ayıracak vakitlerinin olmaması, eğitim için uğraşmak istememeleri köpeklerini eğitim yerlerine göndermelerinin sebepleri arasındadır. Köpeğin eğitimiyle uğraşamayacak bir kişi köpeği başkası tarafından eğitilse dahi köpeğiyle uğraşmak zorunda kalacakdır. Hem eğitimini yaşam boyunca devam ettirmek, hem de köpeğin diğer ihtiyaçları karşılamak için mutlaka zamanının belli bir bölümünü ona ayırması gerekecekdir. Aksi halde hiçbir zaman iyi eğitimli bir köpeği olamayacakdır. Köpekleri ile geçirecek zamanları olmayanların da köpek sahibi olmalarının hiçbir anlamı yoktur.

Köpeğin bulunduğu yere gelen eğitimci tarafında eğitim verilmesi;
Zamanı olup köpeği ile ilgilenmek isteyenlerin başvuracağı en iyi yollardan birisidir. Bu sistemde genel olarak eğitmen haftada bir gün köpeğin yerine gelerek yapılacak uygulamaları köpek üzerinde gösterir ve sahibinin yapmasını ister. Bütün hafta boyunca köpek sahibi köpeği ile tek başına çalışır. Gelecek hafta eğitmen yapılanlara bakar ve yeni uygulamaları gösterip gider. Köpek sahipleri eğitmen tarafından yapılan uygulamaları çok iyi izlemek, anlatılanları da çok iyi dinlemek ve anlamak zorundadırlar. Bir hafta köpekleri ile yalnız çalışacaklar, eğitmen ne yapıldığını görmeyecekdir.  Kitap ve videolara göre bu sistemin avantajı her hafta eğitmenin sizin hatalarınızı düzeltme ve yeni uygulamaları size gösterme olanağının bulunmasıdır. Ayrıca grup halinde verilen eğitimler vardır. Köpekler
5-10 veya daha fazla gruplar hâlinde başlarında bir veya iki eğitmenle eğiitme alınırlar. Bu eğitimlerde haftada bir gün yapılır bütün hafta köpek sahibi köpeğiyl evinde çalışır. Grup eğitimlerini fiyatları çok ucuz olur. Bizim memleketimizde bu tür eğitimlere rağbet yokdur.
Bu eğitimin dezavantajı eğitmenin her köpekle kısıtlı olarak ilgilenmesidir.

Köpek eğitiminde başarısızlığa uğrayan köpek sahibi kişilik tipleri;
Köpek eğitim zincirinde başarısızlığa neden olan halka köpek sahibidir. Köpek sahibi yanlış eğitmen ve yöntem ve ırk seçerse, köpek eğitimini öğrenemezse, köpeğini yeteri kadar sevmezse sonuç kesinlikle başarısızlıkdır. Bu zincirdeki kırılımlarda hiçbir kabahat bulunmayacak yegane halka köpeğin kendisidir. Her köpek eğitilebilinir yeterki herşey kuralına göre yapılsın.

Her köpek sahibinin karakter yapısı değişik olmaktadır. Bazı karakterdeki insanların bir eğitmenle çalışması ya da kendi başlarına bu işi halletmeleri oldukça güçdür. Eğitimli bir köpeği olmasını isteyen kişi tutarlı, sabırlı, sinirlenmeyen, disiplinli bir yapıya sahip olmalıdır.

Herşeyi bilen, çok konuşan tipler;

Bu kişiler kulakdan dolma bilgiler edinen, internet üzerinden, gazete,dergi gibi yayınlardan yarım yamalak okudukları ve çoğunu da tam hatırlamayıp birbirine karıştıran kişilerdir. Parklarda, sokaklarda rastladıkları köpekli insanlara onların köpekleri hakkında yorumlarda bulunur, akıllar verirler. Kendileri de aynı kişilikdeki diğer köpek sahiplerinden aynı şekilde bilgiler alırlar. Bu kişiler çok konuşur ve devamlı bilgilerini karşısındakine kanıtlama sevdasındadırlar. Köpekler konusunda hemen hemen bilmedikleri yoktur. Çoğu köpeklerini eğitmek için ellerindeki bu yarım yamalak bilgileri kullanırlar ve başarılı olamayınca bir eğitmene başvururlar. Eğitmen ile çalışmalarında da aynı kişilik yapıları baskın çıkar ve devamlı eğitmene şurda şunu okuduğunu, felanca yerde şöyle davranıldığını gördüğünü, felancanın köpeğine şunların yapıldığını, başka bir eğitmenin dediklerini bıkıp usanmadan anlatırlar. Bu yapıda kişiler eğitmeni gerektiği gibi dinleyemedikleri, eğitmeninde bunlarla rahat çalışamaması sonucu gene başarısız olurlar.

Kimseye güvenmeyen şüpheci, aceleci tipler;
Bu kişilikdeki köpek sahipleri eğitimin başlamasıyla beraber eğitmenin bilgisinden, uygulanan sistemin gerkçekden köpekler üzerinde çalışıp çalışmadığından şüphe duymaya başlarlar. İlk derslerde eğitmene neden hâlâ köpeğinin uzun süre oturup beklemediğini,
neden hâlâ çağrılınca gelmediği gibi soruları sorar ve acaba bu eğitmen işi bilmiyormu diyerek başka eğitmen aramaya başlarlar. Henüz eğitimin yarısını tamamlamadan başka bir eğitmene yönelirler, diğer eğitmenle de aynı olayları yaşamaya başlar ve bütceleri yettiğince bir eğitmenden diğerine dolaşır aynı zamanda etraflarındaki ilgili herkesden iyi bir eğitmen adresi almaya çalışırlar.

Çok meşguldüm çalışamadım, bugün de yapmayalım diyen tipler;

Bunlar genellikle tembel ve istekli olmayan kişilerdir. Eğitim sırasında gösterilenleri yaparlar fakat tek başlarına kaldıklarında çalışmazlar ve kendilerinden istenilenleri hazır edemezler. Örneğin gelecek eğitim için kendilerinden tavuk, ciğer gibi ödülleri hazırlamaları istendiğinde ya vakitlerinin olmadığını, ya da tavuk ve ciğerin pis olduğunu, onun yerine kuru mama kullanmak istediklerini söylerler. Köpek için alınması gereken oyuncaklar ve ödül çantası istendiğinde bir türlü vakit bulup alamadıklarını belirtirler, gelecek dersde bunlar olmadan yapılamıyacağı söylense de ısrarla bunları hazır etmemeyi sürdürürler. Bütün hafta boyunca köpekle nasıl çalışacakları gösterildiği halde büyük bir bölümünü çalışmamış olur, hiç vakit bulamadıklarını, köpekle çalışmak yerine yaptıkları işleri sıralarlar. Eğitimin ilerleyen safhalarında ders saatlerine uymamaya bir sonraki günlere atmaya başlarlar.

Dediğim dedik, ısrarcı tipler;
Her köpek ırkı herkese uygun olmayabilir. İnsanların yaşam tarzları, günlük aktiviteleri, sahip oldukları olanaklar bazı köpek ırklarını sahiplenmelerinde sıkıntılara sebep olabildiği gibi imkansız da olabilir. Örneğin yaşlıysanız, fazla hareket etmiyorsanız, spor yapamıyorsanız çok hareketli olan iri cüsseli bir av köpeği ile yaşayamazsınız, günlük egzersizlerle o köpeğin enerjisini harcatamazsınız ve bu durumda o köpeği eğitmeniz mümkün olamayabilir. Bazı kişiler ısrarla kendilerine uygun olmayan ırkları sahiplenmek isterler. Bütün gerekçeler onlara anlatıldığı hâlde "evet biliyorum ama ben bu ırkı seviyorum, onun için buna sahip olacağım" demeyi sürdürürler ve bu olumsuzluklara rağmen köpeklerini eğitmek için eğitmenlere başvururlar, ya da eğitim yerlerine yollarlar.
Sonuçda köpeklerini ne eğitebilirler, ne de onlarla yaşayabilirler ve sonunda onlardan kurtulma yollarını ararlar.

Her denileni yapar görünüp gerçekleri saklayan tipler;
Bu tip köpek sahipleri eğitmen tarafından anlatılan herşeyi anlar görünürler. Tek başlarına kaldıklarında uygulamaları yanlış yaparlar çünkü anlatılanları dinlemezler, anlayamazlar.
Eğitmenle karşılaştıklarında ise herşeyi anlatıldığı gibi yaptıklarını söylerler. Eğitmen tarafından yapılmaması gerekenlerin yapılıp yapılmadığı sorulduğunda bunları köpeklerine yaptıkları için utanır ve yapmadıklarını söylerler ve eğitmeni yanlış yönlendirirler. Hatta bazıları çalışmaları gereken ev ödevlerini hiç çalışmaz ve eğitmene çalışdıklarını söylerler. Köpekde bir ilerleme göremeyen eğitmende buna anlam veremez. Eğer evde çocuk varsa muhtemelen bu söylenmeyen şeyleri ağzından kaçırır ve eğitmen neden işlerin yolunda gitmediğini anlar.

Yukarıda belirttiğim kişilikte ki köpek sahiplerinin köpeklerini eğitmeleri, bir eğitmenle çalışmaları oldukça güçtür. Büyük bir kısmı köpeklerini eğitemezler, eğitilmiş köpeklerinde eğitimlerini devam ettiremezler. Köpek eğitimi herkes tarafından yapılabilecek, özel zihinsel yetenek gerektirmeyen bir işdir. Aynı yabancı dil öğrenmek gibidir. Çok küçük yaşdaki çocuklar, zekası düşük olan insanlar dahi yabancı bir dili öğrenebilirler ama bunun yanında etrafımızda zeka düzeyi yüksek olduğu halde bir türlü yabancı dil öğrenemeyenlerle doludur.

Köpek eğitiminde başarılı olmak için tabii ki önce doğru kaynağa ulaşmanız gerekmekdedir. Bu kitap, video veya eğitmen olabilir. Hepsinin de yanlış ve doğru olanı mevcuttur. Doğru kaynağa ulaşıldıktan sonra yapılacak olan kaynağın iyi kullanılmasıdır.
Elinizdeki bilgi nerden gelirse gelsin iyi kullanılmadığı zaman hiçbir işinize yaramayacakdır.
Eğitim tutarlı, disiplinli ve sabırlı adım adım ilerleyen bir çalışma ile olur. Önce öğrenecek sonra uygulayacaksınız. İlk defa köpek eğitiyorsanız mutlaka tecrübesizlikden kaynaklanan hatalarınız olacakdır. Seçeceğiniz eğitim yöntemi sizin tecrübesizliğinizden ötürü köpeğe zarar verecek bir yöntem olmamalıdır. Köpek eğitimde pozitif eğitim köpeğinize zarar vermeyecek bir yöntemdir. Kitap ve vidoelardan öğrenecekseniz okuduğunuzu ve seyrettiğinizi iyice anlamanız gerekecektir. Bir eğitmenle çalışıyorsanız dediklerini ve gösterdiklerini de çok iyi anlamanız gerekmekdedir. Anlamadığınız yerleri sorarak ve önemli noktaları belirtmesini isteyerek notunuzu almanız çok faydalı olacakdır. Dinlenilenler ve seyredilenler unutulur. Not almak bunları unutmayıp hatırlamanıza yarayacakdır. Hangi kaynakdan öğrenmeye çalışırsanız çalışın mutlaka bir eğitim programınız olmalı ve köpeğinizi bu programa göre eğitmeniz gerekmekdedir. Hazırladığınız eğitim programı kesinlikle aksamamalı, hiçbir yeri atlanmamalıdır. Eğitmenle çalışıyorsanız ve eğitmen işini bilen birisi ise sizin çalışmalarınızı bir program dahilinde götürür. Her gün köpekle yapılacak çalışmalarda ne yapılacağı bilinmeden, rastgele yapılan çalışmalar verimli olmaz.

Sinan AKYIL


Köpeğinizi eğitebilmek için ilk önce onu çok sevmeniz gerekmektedir.


Köpek eğitimini hiç bilmiyorsanız veya yeterli tecrübeniz yoksa köpeğinizi klasik metotlarla, negatif pekiştirme kullanarak eğitmeye çalışmayınız. Köpeğinize zarar verirsiniz.


Köpek eğitimindeki başarısızlıkda fiziksel ve zihinsel sağlığı yerinde olan bir köpeğin hiçbir rolü yoktur.


Köpek eğitiminde köpek sahibi kendine uygun ırkı, doğru eğitmen veya eğitim bilgi ve metodunu seçmek zorundadır. Aksi halde başarısızlıkdan köpek sorumlu değildir.