KÖPEKLERDE KULLANILAN BOĞMA TASMALARA ALTERNATİF BAŞLIKLAR

Boğma ve dikenli tasmalar eğitim amaçlı ve bu tasmalarla yapılan negatif pekiştirme ile eğitimi bilen kişiler tarafından kullanılması gerekirken köpeklerinin tasmayı çekmesini engellemek isteyen kişiler tarafından eğitimi bilmeseler dahi kullanılmaktadır. Köpekler bu tasmalar kullanılırken negatif pekiştirme kullanılmadığı için çekmeye devam etmekte ve ömürleri boyunca da bu tasmalara rağmen gene de çekerek boyunlarındaki bu acıyla yaşamlarına devam etmektedirler.

Boğma ve dikenli tasmalara alternatif olarak köpeklerin başlarına, atların kullandıkları başlıklar gibi olan tasmalar kullanılarak köpeğin kontrolu daha kolay sağlanabilir ve köpeğin boynuna verilen acı önlenebilir.

Bu başlıklar ile kuvvetli köpekler de fazla bir güç kullanılmadan kontrol edilebilmektedir. Köpeğin boynunu boğmayan, batmayan bu başlık köpeğe herhangi bir acı vermez. Boynundan bağlanan tasmalarda köpek çekerken ayakları ve göğsü ile bu tasmalara yüklenir ve büyük bir güçle tasmaya asılır. Başlık şeklinde takılan bu tasmalar da ise sevk kayışı köpeğin çenesinin altından bağlandığı için köpek sevk kayışını çektiği zaman gücünün bir kısmını boynundan almak zorundadır. Köpeğin karşı koyma gücünün boynuna dağılması onun çekiş gücünü zayıflatır ve köpeği kontrol edenin daha az güç kullanmasına neden olur. Başlık tasmalarla köpek veya tasmayı tutan çektiği zaman köpeğin kafası çekene doğru döner ve bu da köpeğin çekiş direncini kırar, kafası tasmayı tutana doğru döndüğünden ileri gidemez ve kafasını düz tutabilmek için çekenin yanına gelir.

BU TASMALAR NEREDEN BULUNABİLİR?
Köpeklerde kullanılan başlıklar çeşitli isimler altında yurtdışında satılmaktadır. Bir kaç çeşidi bulunur. Bazıları boğma tasmalar gibi sevk kayışı çekilince köpeğin ağzını kapatır, bazıları ise sabitlenmiş olduğundan böyle bir etkisi yoktur. Her iki tür de köpek ağzını açabilir, yemek yiyebilir, ısırabilir ve havlayabilir. Bu tasmalar köpeğin ağzıyla yaptığı hareketleri engellemez.
Bu başlıkları mail-order ile internetten kolaylıkla satın alabilirsiniz. Köpeğinizin boyuna göre satıcı firmanın önerileri doğrultusunda uygun boyutu seçmelisiniz.
Yurtdışından getirme olanağınız olmadığı takdirde evinizde bir kaç basit malzeme ile kendiniz de hazırlayabilirsiniz.
Başlık tasmaları kendim nasıl yapabilirim?

UYARI -- ÖNEMLİ -- UYARI -- ÖNEMLİ

Başlık tasmalar gerektiği gibi kullanılmazlarsa köpeklere zarar verebilirler.
Kullanmadan önce mutlaka uyarıları okuyunuz. Başka birisine önerecekseniz bu uyarıları tam olarak o kişiye de bildiriniz. Bildiremiyecekseniz önermeyiniz.
Bu yazıyı buradan alıp herhangi biryerde yayınlarsanız mutlaka uyarılarıda beraberinde yayınlayınız.

Bu başlıklar takılı iken sevk kayışı aniden çekilip köpeğin kafasının geriye doğru çevrilmesi köpeğe zarar verir.

1- Köpek herhangi bir yere, bu başlığına takılı sevk kayışı, zincir vs. ile bağlanmamalıdır. Köpeğin bağlanmasını gerektiren durumlarda başlık çıkarılıp boyun veya bel tasması ile bağlanmalıdır.

2- Köpek gezdirilirken, eğitim yapılırken uzun sevk kayışı kullanılmamalıdır. Sevk kayışı mutlaka kontrollü bir şekilde köpekle gezdiren arasında fazla boşluk bırakılmadan kullanılmalıdır. Boşlukdan faydalanan köpek eğer koşar ve tasma gerilirse boynu aniden geri dönebilir ve zedelenebilir.

3- Bu başlıkları kullanırken makaralı olarak uzayan (flexi) tasmalar kullanılmamalıdır.
Bu tasmaların mandalı açıldığında köpek koştuğu zaman boşalan kayış sona geldiğinde köpeğin kafası sertçe dönebilir ve köpeğe hasar verebilir.

4- Sıcak havalarda köpek ağzını daha çok açmak ve sık nefes almak ihtiyacındadır. Bu başlıklar her ne kadar köpeğin ağız hareketlerini kısıtlamasa da ağzını tamamiyle açmasına engel olabilir. Bu sıcak havalarda mutlaka gözlemlenmeli ve köpeğin çok fazla ağzını açıp sık nefes alması gereken bu durumlarda kullanılmamalıdır.

5- Bu başlıkların şimdiye kadar rapor edilmiş olan köpek üzerinde zaralı etkileri yoktur. Fakat bu başlıkları kullanan köpek yakından izlenmeli ve burun üzerinde, ense ve kulak arkalarında ki tüylerde bir dökülme olup olmadığı araştırılmalı, bu bölgelerde herhangi bir şişlik olup olmadığına bakılmalıdır.

6- Tasma devamlı olarak köpeğin başında tutulmamalıdır. Eve gelindiğinde köpek üzerinde unutulmamalı, gün boyu uzun süre köpeğin kafasında kalması önlenmelidir.


BAŞLIK TASMALAR NASIL KULLANILMALI
Başlık kullanılmaya başlanmadan önce köpek alıştırılmalıdır. Bazı köpekler hiç bir karşı koyma göstermeksizin bu başlıkları kabul etseler de, bazı köpekler alışana kadar karşı koyabilmektedirler.

Başlık köpeğe yavaş yavaş ve kademeli olarak alıştırılmalıdır. Eğer köpeğiniz clicker eğitimi alıyorsa işiniz daha kolay olacaktır. Clicker kullanılan köpeklerde tasma yere konulup köpek ilk defa burnunu uzatıp kokladığı an clickera basılıp yiyeceği verilmelidr. Böylelikle köpeğin tasmayı tanıması sağlanır. Daha sonra tasma köpeğin kafasına bağlanmadan sadece burnuna koyularak ödülü verilir. (clicker ile eğitim yapanlar clicker kullanarak yapar) ve defalarca tekrar edilir ve tasma köpeğin kafasına takılmadan kaldırılır. Gün içersinde değişik zamanlarda bu işlemler uygulanarak köpeğin tasmayı gördüğünde istekli davranması sağlanır. Daha sonra tasma artık boyun arkasından bağlanarak ödüller verilmeye devam edilir. İlk başlarda köpeğin tasmadan rahatsız olmasına müsaade edilmeden tasma takıldıktan sonra ödülü verilir ve çıkartılır. Bu işlemlere de gerektiği kadar devam edilirse köpek tasmaya alışmaya başlıyacaktır.
Bütün bu işlemlerden sonra tasma uzun süreli olarak sadece köpeğin dikkatini çeken bir şey olduğunda ve köpek onunla ilgilenirken takılmalıdır. Örneğin köpek dışarıda kedi veya diğer köpekleri gördü onlarla ilgileniyor, o zaman tasmayı takabilirsiniz. çünkü köpek ilgisini çeken bu şeylere odaklandığı için o an kafasındaki tasmayla uğraşmıyacaktır. Ayrıca eve gelip çok acıkdığı zaman yemeğini kabına koyduktan sonra köpek tutulursa ve köpek yemeğini görüp ona ulaşmak isterken bu tasmayı takarsanız köpek yemekle ilgilendiğinden tasmayı fazla önemsemiyecektir. Yemeğini yiyene kadar kafasında tutabilirsiniz. Böylece bu kısa aralıklarla yukarıda anlattığım şekilde köpeğinizi bu tasmaya alıştırabilirsiniz. Köpeğinize zaman tanımalı ve sabırlı olmalısınız.

Köpeğiniz başlığına alıştıktan sonra bazı teknikleri uygularsanız köpeğinize bu başlıkla eğitim de verebilirsiniz. Bunlardan bazılarını uygulayabilmeniz için aşağıda veriyorum. Burada bilmeniz gereken ise bu başlıklarla yapılan eğitimin pozitif köpek eğitimi olmadığıdır. Köpeğe zarar vermeyecek fakat pozitif köpek eğitimi ile ilgili olmayan bu teknikleri herkesin kullanabilmesi ve köpekleri ile yaşamlarını kolaylaştırabilmesi için veriyorum.

1- Köpeğinizin tasmayı çekmemesi için köpeğinize hem bu başlığı, hem de normal boyun tasmasını takınız.
Sevk kayışının mandallı ucunu başlığa, diğer ucunu da köpeğin boyun tasmasına takınız. (bazı pet shoplarda iki ucuda mandallı sevk kayışları bulmak mümkün)
a- Köpekle yürümeye başladığınız zaman başlığa giden kayışı bol tutarak köpeğin direnç gösterdiği ucun boyun tasmasında olmasına dikkat ediniz. Bu şekilde yürümeye başladığınız zaman;
b- köpeğiniz boyun tasmasını çekmeye başladığı zaman önce "yavaş" diyerek bir komut veriniz ve bu komutun ardından 2-3 saniye kadar zaman geçtikten sonra elinizde olan sevk kayışının başlığa bağlı olan ucunu çekin ve köpeğin başını size döndürüp durdurun.
c- Köpek durduktan sonra sevk kayışının başlığa bağlı ucunu gevşetin ve gene yürümeye devam edin.
Bu işlemleri yaptığınız sürece köpeğiniz "yavaş" sözcüğü ile başlığın çekilmesine şartlanacak ve siz "yavaş" dediğinizde arkasından başlığın çekilmesi geleceğinden duraklıyacaktır. Başlığın çekilmesi ve köpeğin durdurulması için başlığın sertce çekilmesine gerek yoktur. fazla bir güç kullanmadan başlığa bağlı sevk kayışının ucundan tutsanız dahi köpek yürüyemiyecek kafası size doğru dönecektir. Başlığa bağlı sevk kayışını sert çekmeyin.

2- Köpeğinize başlık takılı iken köpeğinizin yerden yediği şeylere müdahale etmeniz çok daha kolay olacaktır.
Köpeğiniz yolda yürürken yerden bir şey almaya teşebbüs ettiğinde;
a- köpeğinizin almak istediği şeye ağzının 5-10 cm kalmasına kadar müsaade ediniz.
b- köpeğinizin almak istediği şeye ağzı 5-10 cm yaklaşmışken bir komut kullanınız örneğin "bırak" veya "alma" gibi ve bunu söyledikten sonra başlığa bağlı sevk kayışını çekerek köpeğin kafasını almak istediği şeyden çekiniz yani size doğru çeviriniz.
c- sonra köpeği tekrar serbest bırakınız muhtemelen gene o şeye yönelecektir. yöneldiği an gene yukardaki işlemleri tekrarlayınız.

Yukarıda anlattığım iki yöntemde de zamanlama çok önemlidir. Bu yaptıklarınızla köpeğinizi klasik veya diğer adıyla pavlovian şartlandırması ile şartlandırmaya çalışmaktasınız. Önce bir uyarcı yani komut vereceksiniz, arkasından kısa bir zaman geçtikten sonra köpek tarafından istenmeyen bir şey uygulayacaksınız, bu istenmeyen şey köpeğin kafasının çevrilerek yapMasını istediği davranışının engellenmesidir.

Bu yöntemle yapılan eğitim pozitif pekiştirme ile yapılan pozitif köpek eğitimi değildir.

Bu tür başlıkları kullanabilmek için köpeğin kullanılmaya başlanmadan önce bu başlıklara alıştırılması ve onu sevmesi sağlanmalıdır. Köpeğiniz bu başlıklar takıldığında onu çıkarmak için çaba harcıyorsa, sinirleniyorsa köpeği buna alıştıramamışsınız demektir o zaman bu başlıkları kullanmamanız gerekir. Bu konuda aşağıdaki linkden açacağınız videoları izlemeniz size fikir verecektir. Özellikle Jean Donaldson'un videosunu izleyerek köpeğinizi başlığa nasıl alıştıracağınızı görebilirsiniz.
BU BAŞLIKLARLA YAPILAN EĞİTİM POZİTİF KÖPEK EĞİTİMİ DEĞİLDİR.

NEGATİF PEKİŞTİRME İLE YAPILACAK EĞİTİM BU BAŞLIKLARLA YAPILIRSA KÖPEĞE DAHA İNSANI YAKLAŞILMIŞ OLUNUR.

KÖPEK EĞİTİMİNİ BİLMEYEN, ÖĞRENMEYE İMKANI OLMAYAN KÖPEK SAHİPLERİ TASMAYI ÇEKMEMESİ İÇİN KÖPEKLERİNDE BU BAŞLIĞI KULLANIRLARSA KÖPEKLERİNE BOĞMA VE DİKENLİ TASMALARDA OLDUĞU GİBİ ACI VERMEZLER.


POZİTİF KÖPEK EĞİTİMİNDE NEGATİF PEKİŞTİRME KULLANILMAZ ONUN İÇİN NEGATİF PEKİŞTİRMENİN UYGULANMASINDA KULLANILAN BOĞMA, DİKENLİ VE ELEKTRONİK TASMALAR VE BURADA ANLATILAN BAŞLIKLARLA YAPILAN EĞİTİM, POZİTİF PEKİŞTİRME İLE YAPILAN POZİTİF KÖPEK EĞİTİMİ DEĞİLDİR.


EĞİTİMDE HERHANGİ BİR TASMAYI ZORLAYICI EĞİTİM ARACI OLARAK KULLANAN KİŞİNİN YAPTIĞI EĞİTİM POZİTİF KÖPEK EĞİTİMİ DEĞİLDİR.