BOĞMA TASMALAR MODASI GEÇMİŞ ZORLAMA İLE EĞİTİMİN BİR PARÇASIDIR.

Genellikle köpek eğitiminde kullanılan ve birkaç türü bulunan eğitim tasmalarının köpekler üzerinde bıraktığı zararlı fiziksel ve psikolojik etkileri ispatlanmış ve bu tasmaların kullanımı bazı duyarlı ülkeler tarafından yasaklanmıştır.Bu ülkelerde bu tür tasmaların kullanımına devam eden kişiler ise muhtelif cezalara çarptırılmaktadırlar. Bizim ülkemizde ise bu tasmalar bırakın eğitim amaçlı olmayı bilinçsiz köpek sahipleri tarafından köpeğin ömrü boyunca kullanılmaktadır.
Boğma tasmalar en çok istismar edilen eğitim araçları içindedirler. Bu tasmaları çok az bir süreyle doğru olarak kullananlar olabilsede herkesin böyle kullanacağından emin olunamaz ve tamamen yasaklanması yapılacak en doğru olanıdır.

Choke-chain denilen bu türü iki ucu halkalı bir zincirden yapılmıştır. İngilizce choke: boğma, büzme anlamına gelmektedir. Adından da anlaşılacağı gibi köpeğin boynuna takıldığında çekilince veya köpek ileri hamle yaptığında tasmanın halkası kayarak köpeğin boğazını sıkmakta, bir yerde boğmaktadır.

Choke-cahin denilen boğma zincirinin sentetik malzemelerden yapılmış olanlarıda vardır. Çalışma itibariyle aynı olduklarından (köpeğin boynunu sıktıklarından) etkileri bakımından zincir olanlardan bir farkı bulunmamaktadır.

Choke-chain'den değişik olan ve prong veya pinch tasma olarak adlandıranlarının içleri köpeğin boynuna gelecek şekilde tellidir. İngilizce prong sivri uçlu, pinch ise kıstırmak anlamındadır. Bu tasmalarda telli baklaları çıkarıp takarak tasmanın boyunu köpeğin boyun kalınlığına göre ayarlamak mümkün olduğundan diğer boğma tasma gibi daralması sonsuz olmayıp bir yerde takılır ve durur böylece köpeğin boynu fazla sıkılmayabilir. Fakat burada da içeri doğru çıkmış olan teller köpeğe acı ve boynuna hasar vermektedir.

1992 yılında İsveç'de Dr. Anders Hallgren'in öğrencileri ile birlikte 400 köpek üzerinde yaptıkları çalışmanın sonuçlarına göre köpeklerin %63'ünde sırt anomalileri, %73'ünde belkemiğine ait anomaliler bulunmuştur. Bu anomalilerin sebeplerinden biride tasmalardır. Bu köpeklerin boyun anomalilerinin %91'i tasmalarına yapılan sert çekmelerden ve uzun süreli zorlamalardan olmaktadır.
Tasma boynundayken aniden ileri atılan bir köpek tasmanın diğer ucundaki kişi tarafından çekilerek durdurulduğunda sabit duran köpeğin kafası aniden yön değiştirmektedir. Bu sanki arabada oturan bir kişinin arkadan arabaya başka bir aracın çarpmasıyla aniden başının geri giderek boynunun incinmesiyle aynıdır. Boğma tasmaları ile köpeğe yapılan uyarılarda aynı neticeleri göstermektedir.
Bu tasmalarla yapılan eğitim köpeğin fiziksel olarak zarar görmesinin yanında psikolojik problemlere de neden olmaktadır. "Natural Dog Training"'in yazarı Kevin Behan boğma tasmaları ile köpek üzerinde yapılan ikazın köpek tarafından yanlış algılanabileceği ve köpeğin gereksiz yere korkak veya saldırgan olabileceğini belirtmektedir.
Avustralyalı veteriner hekim Dr.Robert K. Wansbrough da boğma tasmaları ile ilişkili olarak bu tasmaların köpekleri korkak ve saldırgan yapabileceğini savunmaktadır.
Yurtdışındaki eğiticiler ve bağlı oldukları birlikler boğma tasmaları ile yapılan eğitimin günümüzde modası geçmiş ve kullanılmaması gereken bir yöntem olarak kabul etmektedirler. Bu kişiler, insanlara köpek eğiticilerini seçerken bu yöntemlere başvuran ve kendilerine de bu tasmaları öneren eğiticilerden uzak durmalarını, köpeklerini bu kişilere eğittirmemelerini öğütlemektedirler. Esasında günümüzde zorlama metoduyla eğitim artık kabul görmemektedir. Elektrikli şok tasmalarıda bu yöntem içine girdiğinden boğma tasmaları ile aynı katagoriye konmakta ve bunları yasaklayan ülkelerde bunların da kullanımı yasaklanmaktadır. Köpek eğitiminde ilk önceleri sadece klasik şartlandırma bilinirken bugün operant şartlandırma kullanılmakta, hiç bilinmeyen cliker eğitim metodu yaygınlaşmaya başlamaktadır.
Türkiye'de ise durum daha vahimdir. İnsanlar memleketimizde bu tasmaları eğitimin bir parçası olmaktan uzak, sadece köpeklerini gezdirirken kendilerini çekmemesi için kullanmaktadırlar. Köpek her gün sokağa çıkarken boynuna takılan bu tasmaya ve her çektiğinde boğazına yaptığı basınca ve acıya alışmakta ve bunla yaşamaya çalışmaktadır. Bu bilinçli veya bilinçsiz köpeğe sahibi tarafından yapılan bir tür işkenceden öteye gitmemektedir.
Bu tür tasmaların zararlarından korunmak için eğitim yuları denilen ve köpeğe bir yular gibi takılıp boynunu serbest bırakan tasmalar kullanılmaktadır. Kullananın köpeği daha rahat kontrol ettiği bu tasmalarda köpeğin başı istenilen yöne rahatlıkla döndürülebilmektedir böylece kopeğin kendinize bakması ve uyarılması daha kolay olmaktadır. Fakat bu tasmalarda da ani sarsmalarla yukarıda anlatılan arabada oturan insanın arkadan arabaya başka aracın çarpması ile meydana gelen etkilerin aynısı oluşmaktadır. Bu tasma üzerinde henüz detaylı bir araştırma olmamasına rağmen bazı uzmanlar tarafından önerilmemektedir. Martingale denilen diğer bir tasma türüde prong tasmaların çalışma şekline benzer fakat malzemesi yumuşak ve yassı plastik materyelden oluşan tasmalardır. Bunlarında etkileri boğma tasmalardan nispeten az olmaktadır.

Bugün boğma ve dikenli tasmalara alternatif olarak kullanılan eğitim yuları ve martingale tasmalar yandaki fotoğrafda görülmektedir. Köpeğin boynunda olan martingale bir tasma diğeri ise eğitim yularıdır.

Köpeğe tasmayı çekmeden yürümesi bu tasmalar olmadan öğretilebilmektedir. Köpeğe itaat eğitimi ile birlikte tasmayı çekmeme öğretildikten sonra köpeğin omuzlarından geçerek bir koşum gibi bağlanan tasmalardan kullanılması en doğru ve insanca davranıştır.

Bu yazının hazırlanmasında aşağıda belirtilen web sayfalarından faydalanılmıştır.
http://www.canismajor.com
http://www.peta.org
http://www.rspca.org.uk/
http://members.aol.com/ukaim/







BOĞMA TASMALARIN KÖPEKLERDE YAPTIĞI HASARLAR

Disk kaymaları..

Baygınlık

Omurilik yaralanmalarına bağlı olarak ön ve/veya arka bacaklarda kısmi veya tamamiyle felç.

Vagus sinirinin hasar görmesiyle kalb, akciğerler, karaciğer, sidik torbası, dalak böbrekler gibi ana organların fonksiyonlarının etkilenmesi.

Nefes borusunun ezilmesiyle kısmi veya tamamen oksijensiz kalma

Gırtlağın ezilmesi bazende kırılabilmesi.

Baştaki ani artan basınçla oluşan beyin hasarları ve bazende gözün yuvasından kayması